7 điều cha mẹ không nên nói với con ở tuổi vị thành niên

Cập nhật: 14/9/2017

Phần đông cha mẹ đều muốn trở thành người bạn thân của con, nhưng tâm lý tuổi “teen” lại có nhiều biến động phức tạp, nên nếu cha mẹ không nhạy cảm, các lời nói thể hiện sự quan tâm của các bậc phụ huynh lại có thể đụng chạm đến cái tôi cá nhân, khiến các con cảm thấy khó chịu.

 Dưới đây là 7 câu hỏi mà phụ huynh nên tránh sử dụng khi trò chuyện với con tuổi vị thành niên:

 

1. "Ngày hôm nay của con thế nào?"

Những câu hỏi quá cũ và chung chung như “Ngày hôm nay của con thế nào?” hay “Hôm nay ở trường có chuyện gì không?” sẽ khiến trẻ không thoải mái. Các em đánh giá đây là những câu hỏi “không tâm lý” và “quá dễ đoán”. Thường khi nhận được những câu hỏi này, các em sẽ chỉ đáp lại “Bình thường ạ” một cách có lệ và không chia sẻ gì thêm.

Thay vào đó, hãy hỏi trẻ một câu liên quan đến những thứ trẻ quan tâm, như thần tượng, các show truyền hình, hay thời trang. Trẻ sẽ hứng thú hơn nhiều khi được hỏi về những điều trẻ thích. Việc cha mẹ hỏi trẻ những câu hỏi chi tiết hơn sẽ khiến trẻ cảm nhận được cha mẹ thực sự muốn lắng nghe.

 

2. "Sao con không bảo bạn để con yên?" (liên quan đến bắt nạt học đường)

Trẻ vị thành niên thường không nói với cha mẹ việc mình bị bắt nạt vì e sợ bị trả thù và xấu hổ, khi cha mẹ thường sẽ nói với các em “Bảo nó không được làm thế” hay “Sao con không mách cô/ thầy giáo?”.

Nếu gặp phải trường hợp này, phụ huynh nên hỏi con thật chi tiết như: “Có những ai bắt nạt con?”, “Con cảm thấy không an toàn nhất ở đâu?”. Các em sẽ cảm thấy cha mẹ tin tưởng và sẵn sàng cho mình lời khuyên khi được hỏi như vậy. Mặt khác, phụ huynh cũng có thể xây dựng những kế hoạch giúp con bảo đảm an toàn, đưa ra những lời khuyên cụ thể giúp trẻ ứng xử tốt hơn khi bị bắt nạt.

 

3. "Bạn con hay mặc gì/dùng đồ gì?" (khi hỏi về bạn bè của trẻ)

Hãy tránh những câu hỏi liên quan đến ngoại hình của bạn bè con. Những câu hỏi đó có thể khiến trẻ cảm thấy đó mới là vấn đề cha mẹ quan tâm, và trẻ có thể dễ dàng nổi đóa khi bị hỏi như vậy.

Nên nhấn mạnh vào những câu hỏi liên quan đến tính cách, khả năng, tình bạn giữa các con, hay những kỷ niệm vui của các con… Hãy để trẻ cảm nhận được cha mẹ quan tâm và đánh giá con cũng như bạn của con không phụ thuộc vào vẻ ngoài hay độ nổi tiếng.

 

4. "Sao con nhạy cảm quá thế?"

Cha mẹ nên chấp nhận và thấu hiểu cho những biến đổi cảm xúc bất chợt của con, kể cả khi con “mít ướt” hay quá dễ xúc động và nhạy cảm. Đừng trêu chọc trẻ vì những điều đó, và nên tuyệt đối tránh trách móc hay phạt con trước mặt bạn của con. Điều đó sẽ khiến trẻ bị tổn thương, trở nên xa cách với cha mẹ hoặc không muốn nói chuyện với cha mẹ nữa.

Hãy hỏi con một cách nhẹ nhàng và tôn trọng những khó khăn mà con đang gặp phải (VD: "Con có chuyện gì buồn à? Có cần bố/mẹ giúp gì không?".

 

5. "Tại sao con lại làm như thế?"

Có thể có trường hợp bản thân trẻ cũng không lý giải được nguyên nhân hành động của mình. Khi bị cha mẹ hỏi lý do, trẻ có thể trở nên bối rối.

Thay vào đó, nên tập trung vào phần hành động (cái gì, như thế nào,...) để trẻ có thể suy nghĩ lại trước khi trả lời, bớt bị động. VD, bạn có thể hỏi: "Nếu lần sau gặp phải chuyện tương tự, con sẽ làm gì?" để trẻ tư duy, nhận thức được mình nên làm gì nếu những tình huống tương tự xảy ra trong tương lai.

 

6. "Tại sao con không từ chối?" (khi trẻ bị rủ rê làm một điều gì đó mà bản thân trẻ không thích)

Mong muốn được “hòa nhập” với bạn bè đôi khi có thể khiến trẻ vị thành niên vô cùng áp lực. Việc từ chối hay không đồng tình với bạn bè là một việc rất khó đối với các em.

Vì vậy với các trường hợp bị rủ rê làm gì đó mình không thích, các em sẽ muốn được cha mẹ đưa ra những lời khuyên cụ thể - từ chối như thế nào, chứ không chỉ là một câu nói chung chung.

 

7. "Sao con không quên đi nhỉ, có gì đâu?" (khi con chia tay người yêu, cãi nhau với bạn bè...)

Nỗi buồn của trẻ là thật và cũng đáng được xem trọng như bất kỳ cảm xúc nào khác. Các em có thể phải mất một thời gian để trở lại bình thường, đặc biệt là trong độ tuổi vị thành niên, khi các em rất coi trọng sự đánh giá của bạn bè.

Hãy chia sẻ và đồng cảm với con. Việc chia tay với bạn trai hoặc bạn gái có thể khiến trẻ sụp đổ thật sự. Bố mẹ nên tránh hỏi “Đã có chuyện gì vậy?” hay “Thế làm sao?” và đừng ép con phải kể chi tiết. Con sẽ tự chia sẻ khi cảm thấy sẵn sàng. Việc cha mẹ nên làm chỉ là ở bên con, cho con chỗ dựa.

_

 

Bài viết tham khảo Huffington Post và bản dịch trên báo Giáo dục.

Tham khảo những đầu sách của 1980 Books về tâm lý thanh thiếu niên, để hỗ trợ các em trong giai đoạn trưởng thành, cả về vấn đề học tập lẫn tâm lý:
- "Phương pháp học tập thông minh" - Richard Guare và Peg Dawson
- "Những cô gái Mỹ - Mạng xã hội và cuộc sống thầm kín của tuổi dậy thì" - Nancy Jo Sales

Bình luận