Marketing trái đạo đức có thể hủy diệt cả triệu người

Cập nhật: 9/10/2017

“Số lượng người bị giết chết bởi vũ khí hạt nhân chưa là gì so với marketing phi đạo đức. Đã đến lúc chúng ta nhận ra rằng có lẽ không còn loại vũ khí nào mạnh mẽ hơn marketing trên Trái Đất này.” (Seth Godin, trích “Những tay tiếp thị là kẻ nói dối”)

Marketing là kể những câu chuyện hay – đó là triết lý Godin theo đuổi. Nhưng chính ông cũng phải thừa nhận rằng: Không ít doanh nghiệp đang cố tình tung ra các câu chuyện sai sự thật, nhằm lừa dối khách hàng và thu thêm lợi nhuận. Khi cố tình phá hoại thị trường, lợi dụng ưu thế của mình để gây hại cho người tiêu dùng, những marketer vô đạo đức đã bán linh hồn cho quỷ dữ.

Một bi kịch không ai từng nghiên cứu marketing có thể quên, đó là vào những năm 1970, một hãng thực phẩm lớn bậc nhất thế giới đã từng góp phần gây ra cái chết của hơn một triệu trẻ em. Bởi họ đã cố tình dẫn dụ các mẹ tin vào một câu chuyện gian dối, khiến họ mua và sử dụng những sản phẩm khiến sức khỏe con họ lao thẳng xuống dốc.

Hãng nãy muốn bán sữa. Nhưng tại các quốc gia đang phát triển, hầu hết các gia đình đều cho rằng nuôi con bằng sữa mẹ thì tốt hơn là cho bé uống sữa bình. Hãng phải triệt tiêu suy nghĩ đó nếu muốn bán được hàng. Họ chăm chỉ lặp đi lặp lại một thông điệp: Công nghệ của phương Tây sẽ tốt hơn cho con của họ. Câu chuyện khuyến khích các bà mẹ ở các đất nước nghèo khó dừng cho con uống sữa mẹ và chuyển sang sử dụng sữa công thức.

Nhưng điều hãng sữa không lường được là nhiều gia đình ở các quốc gia đang phát triển này đã liên tục pha loãng sữa công thức vì họ không có đủ tiền mua lượng sữa đúng chuẩn. Họ sử dụng cả nước không sạch để pha sữa. Điều kiện nguồn nước cũng như vệ sinh nói chung ở các quốc gia nghèo khó không hề đáp ứng được độ an toàn cần thiết. Những đứa trẻ vốn luôn được nuôi bằng sữa mẹ không thể nhanh chóng thích nghi với loại sữa công thức “nửa vời” này, dẫn đến dịch bệnh lan tràn và sức khỏe giảm sút trầm trọng, thậm chí dẫn đến tử vong…

Thực chất, khách hàng cũng là những kẻ đồng lõa, khi đã sẵn sàng tin theo câu chuyện của doanh nghiệp và không làm đúng theo hướng dẫn. Nhưng Seth Godin lập tức khẳng định: Marketing đã mạnh mẽ đến mức ta không thể đỗ lỗi cho khách hàng nhằm tự bào chữa, và “Việc mọi người có khả năng sẽ tin vào câu chuyện không có nghĩa là bạn có quyền kể câu chuyện ấy”.

Trong cuốn sách của mình, “Những tay tiếp thị là kẻ nói dối”, mục đích chính của Godin không phải là phê phán những marketer. Ông vẫn tin rằng người làm tiếp thị phải là người kể được những câu chuyện hấp dẫn, khiến khách hàng muốn nghe và tin tưởng. Nhưng nhất quyết câu chuyện đó phải có ích cho người tiêu dùng, đáp ứng được mong muốn nào đó của họ, khiến họ vẫn tự nguyện “bị lừa” dù cho có khám phá ra sự thật trần trụi. Một khi marketer đã cố tình lừa đảo công chúng để mưu lợi cho bản thân doanh nghiệp, những kẻ đó đã bước chân sang thế giới của ác quỷ.

Đọc “Những tay tiếp thị là kẻ nói dối”, để biết thêm nhiều câu chuyện khác, về những “lời nói dối” nên lan rộng, và những “lời nói dối” cần phải dập tắt ngay từ khi mới manh nha!